Baan Natura

วิธีการคำนวณหาปริมาตรของไม้แปรรูป

โดย สมาคมส่งออกไม้เนื้อแข็งอเมริกัน (AHEC)
กฎเกณฑ์การจัดชั้นคุณภาพไม้แปรรูปอเมริกันของสมาคมไม้เนื้อแข็งแปรรูปแห่งชาติจะใช้หน่วยวัดแบบ อิมพีเรียล กล่าวคือ ใช้ตัววัดเป้นฟุตและเป้นนิ้ว ในขณะที่ในตลาดส่งออกส่วนใหญ่จะคุ้นกับระบบเมตริก คือตัววัดเป็นเมตรกับเซนติเมตรมากกว่า อนึ่ง ขนาดไม้แปรรูปมาตรฐานที่ใช้ในการคำนวณต่างๆ นั้นจะมาจากการสุ่มตัวอย่างจากไม้แปรรูปหลากหลายขนาดทั้งในแง่ความกว้างและยาว

บอร์ดฟุต (Board Foot หรือ ตัวย่อ BF)
บอร์ดฟุตคือหน่วยที่ใช้เวลาคำนวณหาปริมาตรของไม้แปรรูปเนื้อแข็ง :
หนึ่งบอร์ดฟุต มีค่าเท่ากับ ความยาว 1 ฟุต x ความกว้าง 1 ฟุต x ความหนา 1 นิ้ว ( 1 ฟุต = 0.305 เมตร 1 นิ้ว = 25.4 มม.)

สูตรในการคำนวณหาค่าบอร์ดฟุตในแผ่นไม้แปรรูปหนึ่งแผ่นคือ :
ความกว้างเป็นนิ้ว x ความยาวเป็นฟุต x ความหนาเป็นนิ้ว แล้วหารด้วย 12 = (จำนวน) บอร์ดฟุต

สัดส่วนของไม้ไม่มีตำหนิในไม้กระดานแปรรูป ในชั้นคุณภาพต่างๆ ของไม้เนื้อแข็งอเมริกันจะคำนวณจากหน่วยวัดข้างบนนี้

ตัวอย่างเช่น
กว้าง x ยาว x หนา
(12" x 12' x 1") หารด้วย 12 = 12 บอร์ดฟุต
( 8" x 6' x 2") หารด้วย 12 = 8 บอร์ดฟุต

พื้นผิวหน้าไม้ (surface measure หรือ SM)

SM คือ ขนาดพื้นที่ผิวหน้าของไม้กระดานแ่ผ่นหนึ่งวัดเป็นตารางฟุต หาค่าได้โดย
วัดความกว้างของแผ่นไม้เป็นนิ้ว คูณกับความยาวของแผ่นเป็นฟุต แล้วหารด้วย 12
ถ้าค่าใดๆ มีเศษส่วนให้ปัดเป็นตัวเลขเต็มที่ใกล้เคียงที่สุด

ตัวอย่างเช่น
6 1/2" x 8' หารด้วย 12 = 4 1/3 ปัดเป็น = 4' SM

8" x 12' หารด้วย 12 = 8 ' SM

10" x 13' หารด้วย 12 = 10 10/12 ปัดเป็น = 11' SM

ฉะนั้น ไม้แปรรูปแผ่นหนึ่งจึงวัดได้สองแบบ คือ SM และ BF ดัวตัวอย่างต่อไปนี้
สมมติว่าไม้กระดานข้างบนนี้ หนา 2" กว้าง 6 1/4" แล้วยาว 8' ตามสูตรข้างต้น จะได้ :
-- 6 1/4" x 8' หารด้วย 12 = 4 1/4 SM ซึ่งเราปัดเป็น 4' SM
--และถ้าเราจะหาค่าเป็น BF ของไม้แปรรูปแผ่นนี้ ก็นำเอา ค่า SM ที่ได้คำนวณแล้วมาคูณกับความหนา 2" จะได้ค่า BF = 8'

ในการเตรียมไม้แปรรูปสำหรับเข้ามัดหรือลงกองเพื่อส่งออก จะมีการสุ่มบันทึกไม้กระดานว่ากว้างยาวเท่าไหร่ ตัวเลขเป็นเศษส่วนจะปัดเป็นจำนวนเต็มที่ใกล้เคียงที่สุด ถ้าเป็น 1/2 นิ้วให้ปัดขึ้นหรือลงก็ได้
ตัวอย่างเช่น กระดานที่กว้าง 5 1/4" ยาว 8 1/2' จะถูกบันทึกเป็น กว่าง 5" ยาว 9'

ความหนามาตรฐานสำหรับไม้แผ่นแปรรูปเลื่อยหยาบ

ความหนามาตรฐานสำหรับไม้แผ่นแปรรูปเลื่อยหยาบใช้หน่วยวัดเป็น 1/4 นิ้ว กล่าวคือ 1" จะแสดงเป็น 4/4
การแปรรูปเนื้อแข็งอเมริกันส่วนใหญ่จะเลื่อยให้หนาระหว่าง 1" ถึง 2" ความหนาขนาดอื่นก็มีให้เลือกเหมือนกันแต่ในปริมาณจำกัด
ข้างล่างนี้เป็นความหนามาตรฐานแสดงเป็นนิ้วและเป็นมิลลิเมตร

3/4    (3/4" = 19.0mm.)
8/4            (2" =50.8mm.)
4/4        (1" = 25.4mm.)
10/4        (21/2" =63.5mm.)
5/4         (11/4" = 31.8mm.)
12/4           (3" =76.2mm.)
6/4         (11/2" = 38.1mm.)
16/4           (4" =101.6mm.)
ความหนามาตรฐานสำหรับไม้แผ่นแปรรูปที่แต่งผิวหน้าไม้แล้ว (Surfaced lumber)

หลังจากการแต่งผิวหน้าไม้เลื่อยหยาบแล้ว ถ้าปรากฎตำหนิบนไม้ เช่น รอยปริ รอยด่าง การบิดงอ ในการจัดชั้นคุณภาพจะไม่ถือว่าไม้แผ่นนั้นมีตำหนิ ตราบใดที่สามารถกำจัดมันออกได้โดยกระบวนการใสผิวหน้าไม้

ความหนาหลังแต่งผิวหน้าไม้ของไม้แผ่นแปรรูป หาได้โดย:
--สำหรับไม้แปรรูปหน้า 1 1/2 หรือน้อยกว่านั้น ให้เอา 3/16 หักออก ก็จะได้ความหนาสุทธิหรือความหนาหลังแต่งผิวหน้าไม้ (finished thickness)
--สำหรับไม้แปรรูปหน้า 1 3/4 หรือมากกว่านั้นให้เอา 1/4 หักออก ก็จะได้ความหนาสุทธิหรือความหนาหลังแต่งผิวหน้าไม้

การวัดขนาดไม้กระดานเนื้อแข็งแปรรูปที่อบแห้งด้วยเตาอบไม้ (kiln dried lumber)

-หลังการอบแห้งด้วยเตาอบ
อาจนำไม้กระดานเนื้อแข็งแปรรูปมาวัดขนาดคิดเป็นบอร์ดฟุตโดยใช้สูตรเดียวกับที่อธิบายข้างต้น ผลที่ออกมา เรียกว่า net tally หรือ จำนวนสุทธิ
-และยังมีสิ่งที่เรียกว่า จำนวนเบื้องต้น (gross หรือ green tally) คือปริมาณไม้แปรรูปก่อนการทำแห้งด้วยเตาอบถ้าตกลงซื้อขายไม้กระดานแบบเบื้องต้นคือก่อนการอบแห้ง ผู้ซื้อจะได้กระดานไม้แปรรูปที่น้องลงคิดเป็นบอร์ดฟุตประมาณ 7% เมื่อนำไปใช้งานจริง เพราะถ้านำไปใช้อบแห้งจะเสียไม้ไปเนื่องจากการหดตัวของเนื้อไม้

วิธีการคำนวณหาปริมาณไม้ที่เก็บกองอยู่

ในกรณีนี้จะใช้หน่วยวัดเป็นบอร์ดฟุตเหมือนกัน

การหาค่าบอร์ดฟุตของไ้ม้กระดานหนึ่งแผ่น ใช้วิธีเอา SM (ขนาดของพื้นที่ผิวหน้าไม้) คูณกับความหนาของกระดานกาำรคำนวณหา่ค่าบอร์ดฟุตของไม้กระดานที่วางรวมกันเป็นกองก็ใช้วิธีเดียวกันคือ

1. คำนวณหาค่า SM ของไม้ที่กองรวมกันหนึ่งชั้น (layer) ก่อน ซึ่งกระทำโดยวัดความกว้างสุทธิของทั้งกองไม้ (อย่าลืมหักขนาดช่องว่างระหว่างไม้กระดานที่อาจมีออก ดังในรูป ข้างล่างนี้ เพื่อให้ได้ความกว้างสุทธิ) แล้วนำไปคูณกับความยาวของกองไม้ (ถ้าในกองไม้มีไม้กระดานที่ความยาวแตกต่างกันออกไปให้หาและนำความยาวเฉลี่ยมาใช้แทน) ได้เท่าไหร่ให้หารด้วย 12
2. พอได้ค่า SM ของไม้กระดานหนึ่งชั้นแล้ว ให้นำค่านี้ไปคูณกับความหนาของไม้หนึ่งชั้นจะได้ปริมาตรคิดเป็นบอร์ดฟุตของไม้หนึ่งชั้น
3. นำจำนวนนี้ไปคูณกับจำนวนชั้นของไม้ในกอง จะได้ค่าบอร์ดฟุตหรือปริมาตรของไม้กระดานแปรรูปทั้งกอง
    ตัวอย่างเช่น
    -- ความกว้างเฉลี่ยของไม้กองหนึ่ง= 40" (หมายถึงไม้แปรรูปหลังการปรับระยะระหว่างแผ่นไม้ให้มีช่องว่างน้อยที่สุด)
    -- ความยาวของกอง = 10'

     ฉะนั้น 40" x 10' = 400 / 12
                   = 33.33
-- ความหนาของไม้กระดานแปรรูปแบบ 8/4 หนึ่งแผ่น
คือ x 2 เอา 33.33 x 2 =66.66
       นี่คือค่าบอร์ดฟุตของไม้กระดานหนึ่งชั้น
-- กองนี้มีทั้งหมด 10 ชั้น จึงเอา 10x66.66 =666.67